AİHM, Osman Kavala hakkındaki kararını açıkladı: En kısa sürede serbest bırakılmalı

AİHM, Osman Kavala’nın 2019’daki kararın ardından süren tutukluluğu ve ağırlaştırılmış müebbet cezasına ilişkin ikinci başvurusunda kararını açıkladı. Büyük Daire, kararında Kavala’nın en kısa sürede serbest bırakılması gerektiğini vurguladı.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, 2017’den bu yana cezaevinde bulunan Osman Kavala’nın ikinci başvurusuna ilişkin kararını bugün (25 Ağustos Salı) açıkladı.

Kavala’nın başvurusuna ilişkin karar Fransa’nın Strazburg kentindeki İnsan Hakları Binası’nda kamuya açık oturumda açıklandı.

Kararı okuyan AİHM Başkanı Mattias Guyomar, Türkiye‘nin Kavala hakkındaki önceki kararı uygulamadığını vurguladı.

Mahkeme, Kavala’nın tutuklu olma nedenlerinin “Gezi Parkı protestolarındaki rolü” ve “insan hakları savunucusu olması” olduğunu ifade etti.

AİHM Başkanı Guyomar, “Mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını sağlaması gerektiğini belirtmektedir” dedi.

“KARARIN GECİKMEKSİZİN UYGULANMASI GEREKMEKTEDİR”

AİHM kararının ardından Osman Kavala’nın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ndeki hukuki temsilcileri Başak Çalı ve Philip Leach yazılı açıklama yaptı. Açıklamada AİHM’in verdiği kararın gecikmeksizin uygulanması gerektiğinin altı çizildi.

Açıklamanın tamamı şu şekilde:

“Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Osman Kavala’nın adil olmayan bir yargılama ardından 2013 Mayıs-Haziran aylarında ülke çapında gerçekleşen Gezi Parkı protestoları bağlamında cebir ve şiddet kullanarak hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs ettiği iddiasıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmasının ve yaklaşık dokuz yıldır kesintisiz hapiste tutulmasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni ihlal ettiğine hükmetti.

Sayın Kavala hakkında verilen mahkûmiyet kararının hükümsüz olduğunu ilan eden Mahkeme, Kavala’nın mümkün olan en kısa sürede derhal serbest bırakılmasına karar verdi.

Bu karar, Osman Kavala’nın ifade, toplantı ve örgütlenme özgürlüğü gibi temel haklarını kullanması nedeniyle neredeyse dokuz yıldır alıkonuyor olmasına ilişkin olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilmiş olan üçüncü karardır.

2019 yılında verilen ilk karar, Sayın Kavala’nın gözaltına alındıktan sonra tutuklanmasına ilişkindi. Mahkeme, tutuklanması için makul bir şüphe bulunmadığı sonucuna varmış ve bunun Osman Kavala’nın bir insan hakları savunucusu olarak susturulması amacı taşıdığını tespit ederek kendisinin derhal serbest bırakılmasını talep etmişti.

2022 yılında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46. maddesi altındaki “ihlal prosedürü” sonucunda verilen ikinci karar, ilk kararın uygulanmaması ile ilgiliydi. Büyük Daire, Sayın Kavala’nın aynı olgulara dayanan farklı suçlamalar kapsamında tutukluluğunun devam ettirilmesinin ve tutukluluk için gereken makul şüphe standardını dahi karşılamayan suçlamalar neticesinde mahkûm edilmesinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin 2019 tarihli kararının iyi niyetle uygulanması yükümlülüğünü ihlal ettiği sonucuna varmıştı.

Bugün verilen üçüncü karar Osman Kavala’nın 2019 yılında verilen ilk karardan bu yana devam eden tutukluluğu ve 2022 yılında mahkûm edilerek ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmasına ilişkindir.

Mahkeme, Sayın Kavala’nın hukuka aykırı bir şekilde alıkonmaya devam ettiğini ve hakkında yürütülen ceza yargılamasının adil yargılanma hakkının gereklerini yerine getirmediğini (Sözleşme’nin 5. ve 6. maddelerine yönelik ihlal) tespit etmiştir. Yargılama sürecindeki yetersizlikler ve ceza hukukunun öngörülemez bir şekilde uygulanmış olmasını birlikte değerlendirerek, Sayın Kavala’nın ifade özgürlüğü ve örgütlenme özgürlüğü (Sözleşme’nin 10. ve 11. maddeleri) de dahil olmak üzere temel haklarının ciddi şekilde ihlal edildiği sonucuna varmıştır.

Mahkeme ayrıca, iç hukukta ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarının yeniden değerlendirilmesine imkân veren bir mekanizma bulunmadığı için Sözleşme’nin 3. maddesinin ihlal edildiğine hükmetmiştir.

Ayrıca, Sayın Kavala’nın özgürlüğünden mahrum edilmesinin, ceza yargılamasının ve hakkında verilen mahkûmiyet kararının bir insan hakları savunucusu olarak görüşlerini ifade ettiği için kendisini cezalandırıp susturma niyeti taşıdığını tespit ederek Sözleşmenin 5, 6, 10 ve 11. maddeleri ile beraber 18. maddesinin de ihlalini tespit etmiştir.

İhlallerin ağırlığını ve doğurduğu sonuçları göz önünde bulunduran Mahkeme, bu ihlallerin sona ermesi için alınması gereken tedbirin başvurucunun salıverilmesi ve mahkûmiyeti ile ilgili tüm sonuçların ortadan kaldırılması olduğuna hükmetmiştir. Bugün verilen karar, yetkililerin Osman Kavala’nın mümkün olan en kısa sürede derhal serbest bırakılmasını sağlamak üzere gerekli tüm tedbirleri almasını şart koşmaktadır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi tarafından verilen bu karar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46. maddesi uyarınca kesin ve nihai nitelik taşımaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kesinleşmiş kararları ise Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 90. maddesi uyarınca bağlayıcı niteliktedir.

Bu vahim adaletsizliğe son verilmesi için kararın artık gecikmeksizin uygulanması gerekmektedir.”

DAHA ÖNCE HAK İHLALİ KARARI VERİLMİŞTİ

Kavala’nın avukatları, iç hukuk yollarına yaptıkları başvuruların ardından 7 Haziran 2018’de AİHM’e başvurmuştu.

AİHM, 10 Aralık 2019’da Kavala’nın tutukluluğunda özgürlük ve güvenlik hakkının ihlal edildiğine karar vermişti.

Mahkeme ayrıca tutukluluğun Kavala’yı susturma yönünde AİHS’de öngörülmeyen bir amaç taşıdığı sonucuna vararak, özgürlük ve güvenlik hakkıyla bağlantılı olarak 18’inci maddenin de ihlal edildiğine hükmetmişti.

AİHM, Türkiye’nin Kavala’nın tutukluluğuna son vermesi ve “derhal serbest bırakılmasını” sağlaması gerektiğini belirtmiş ancak Kavala tahliye edilmemişti.

TÜRKİYE’DEKİ CEZASI 2023’TE ONANMIŞTI

Türkiye’de devam eden yargılama sonucunda Kavala, 25 Nisan 2022’de Gezi Parkı eylemleriyle bağlantılı olarak “hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmış, karar Yargıtay tarafından 2023’te onanarak kesinleşmişti.