İHD’den Net Mesaj: Barış Dilde Başlar, İnfazda Eşitlik Şart…

Özel Haber: Selda Karafazlı

KAMERA:Gençağa KARAFAZLI
ANKARA – İnsan Hakları Derneği (İHD) Merkez Yürütme Kurulu (MYK), Türkiye gündeminin kritik başlıklarıyla Ankara’da toplandı. Toplantıda, barış süreci ve infaz yasasına ilişkin değerlendirmelerin yanı sıra, yeni dönemde kurulacak komisyonlar ve bu komisyonlarda görev alacak MYK üyeleri belirlendi. Ayrıca ülkede barış dilinin inşası, toplumsal barışın güçlendirilmesi ve İHD’nin sosyal medyada görünürlüğünün artırılmasına yönelik çalışmalar da kapsamlı biçimde ele alındı.

 İHD MYK toplantısına Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Başkanı Metin Bakkalcı da katılarak, özellikle mahpuslar ve uzun süreli cezaevinde kalanlar hakkında kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.

• 

TİHV Başkanı Bakkalcı: “Uzun Süreli Mahpusların Tedavi ve Rehabilitasyonu İçin Çaba Sürdürüyoruz”

Toplantıda söz alan TİHV Başkanı Metin Bakkalcı, vakfın yürüttüğü çalışmalar, karşılaşılan zorluklar ve yeni projelere ilişkin ayrıntılı açıklamalarda bulundu. Bakkalcı, mahpusların hafızasının kayıt altına alınmasına yönelik yeni bir proje önerisi sunduklarını belirterek şunları söyledi:

“Bu arada başka bir proje önerisinde bulunduk. Özellikle iadenin, tam da bahsettiğiniz o hafızasının kayıt altına alınabilmesini sağlayacak bir proje başvurusunda RTING Vakfı’na da başvurduk. Sonucunu bekliyoruz. Umuyoruz… ama bilmiyorum tabii, elbette. Dolayısıyla beklediğimiz şeyler var. Belki yürüyeceğimiz başka projelerin de üstüne gelir.”

Bu taleplerin yeni olmadığını vurgulayan Bakkalcı, yıllardır aynı sorunlarla karşı karşıya olduklarını belirterek şöyle devam etti:

Cezaevinden çıkan mahpusların farklı illere gönderilmesinde yaşanan zorluklara da dikkat çeken Bakkalcı, bu olumsuzlukların sürekli kendilerine geri döndüğünü ifade etti. İnsan hakları mücadelesinin gönüllülük esasına dayandığını vurgulayan Bakkalcı, finansman sorunlarına rağmen çalışmalarını sürdürdüklerini belirtti:

“Biz gönüllü bir faaliyet içerisinde bu çalışmaya başladık. Hepimiz kendimizi veriyoruz. İnsan hakları mücadelesi böyle bir şey. Ama bazı kadrolar gerekiyordu, gönüllü kadrolardır bunlar da.

Buna rağmen başvuruların devam ettiğini belirten Bakkalcı, uzun süreli mahpuslara ilişkin rakamların net olmadığını vurguladı:

“2025 yılı itibarıyla sonuçta 514 başvurumuz var. Bugün itibarıyla kaç tane uzun süreli mahpus — 30 yıl üstü — kaç kişi salındı konusu hepimizin meselesidir. Bu tam rakam bilinmiyor. Yaklaşık 700’ün üstü, 1000’e yakın diye genel bir değerlendirme yapılıyor.”

Bakkalcı, 2025 yılının Aralık ayı sonu itibarıyla 384 uzun süreli mahpusun TİHV’ye başvurduğunu belirterek, vakfın bu başvuruların büyük bir kısmıyla aktif olarak ilgilendiğini söyledi:

“Türk İnsan Hakları Vakfı, çıkanların 700 ise yarısından fazlasını, 1000’e yakınsa yarısına yakınını kabaca başvuru olarak almış ve elinden geleni yapmaktadır. İsimleri tabii ki açıklamayız. Ama 384 uzun süreli mahpusla şu anda biz elimizden geleni, onların onayları, talepleri ve kararlarına hürmet ederek tedavi ve rehabilitasyon sürecini yürütüyoruz.”

Bakkalcı sözlerini, “Vakıf irademizdir, İHD hepimizindir” diyerek tamamladı ve insan hakları mücadelesinin bu ülke ve dünya için olağanüstü bir değer taşıdığını vurguladı.

Oya Ersoy: “Barış Dilde Başlar”

Toplantıda İHD Eş Genel Başkanı Oya Ersoy da söz alarak MYK üyelerinin önerileri doğrultusunda yapılması planlanan çalışmaları değerlendirdi. Ersoy, barış sürecinin yalnızca siyasi değil, toplumsal bir süreç olduğuna dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: “Barış dilde başlar”

İHD‘nin Eş Genel Başkanı Oya Ersoy komisyon toplantısında MYK üyelerinin çeşitli konulardaki önerileriyle ilgili değerlendirmelerde bulundu:

Ersoy, “Mesela bir çalışma grubunun hemen oluşması lazım ki bütün hafızamızı toparlayalım. Çünkü yaptık, bitti, kaldı ama bunların toparlanması ve gün yüzüne çıkması gerekiyor. Bunun dışında süreci izleme açısından, üçüncü göz tartışması dışında yapacaklarımız var. Bence süreci takip açısından birtakım raporlama çalışmaları yapabiliriz. Özellikle barışın diliyle ilgili raporların çok önemli olduğunu düşünüyorum. Muhalefet dahil, basın açısından da “barış dilde başlar” gibi raporlar açıklayabiliriz.

Diyarbakır’da yapılan çalıştayın İstanbul başta olmak üzere diğer illerde de yapılmasının çok önemli bir katkı sağlayacağına inanıyorum. Bunun için hepimizin çalışması lazım. Bu, bir komisyona havale edilecek bir şey değil.

Yine İstanbul’da bir barış yürüyüşü önerimiz vardı, bunu gerçekleştirebiliriz. Özellikle imar merkezlerini dolaşma. Bunu ekoloji örgütlerini de sürece katmak açısından önemsiyorum. Köyler boşaltıldı ama aynı şekilde batıda, Fırat’ın batı yakasında da köyler boşaltılıyor. Bu iki kesimi bir araya getirmek, barışın toplumsallaşması açısından önemli. Şubelerimizin zenginliği açısından buna sahibiz diye düşünüyorum. Görsel kampanyalar üretmemiz lazım. Podcastler olabilir, kısa filmler, animasyonlar olabilir. Barışın toplumsallaşması ve herkes açısından anlaşılabilir kılınması için araçlara ihtiyacımız var. Bu konuda profesyonel insanlarla birlikte yürütülebilecek çalışmalar var.

“Siyasiler, hasta mahpuslar, kayyum atanan belediyeler, görevden alınanların iadesi gibi talepler bugünden itibaren gündeme alınmalı”

Yuvarlak masa toplantıları… Hakikat, adalet… İlk talepler ne olmalı mesela? Etkili bir kampanya için taleplerin aşama aşama belirlenmesi gerektiğini düşünüyorum. Siyasiler, hasta mahpuslar, kayyum atanan belediyeler, görevden alınanların iadesi gibi talepler bugünden itibaren gündeme alınmalı. Bunlarla ilgili bir çalışma grubu oluşturursak neyi ne zaman, nasıl yapacağız; bunları birlikte konuşabiliriz.” Dedi.

Eren Keskin: “Tüm Siyasi Mahpusların Serbest Bırakılmasını Talep Ediyoruz”

Irkçılık ve Ayrımcılıkla Mücadele Komisyonu Başkanı ve İHD MYK üyesi Av. Eren Keskin ise, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarını hatırlatarak, infaz hukukundaki eşitsizliklere dikkat çekti. Keskin, sürece bağlı ya da bağımsız olarak insan hakları savunucularının net talepleri olduğunu belirtti: Öncelikle Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin altına imza attığı uluslararası sözleşmelere uygun şekilde hem yazılı hukuk düzenlemeleri yapması hem de uygulamada buna uygun davranması gerekiyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanması, ifade ve örgütlenme özgürlüğü, işkence yasağı gibi pek çok alanda uluslararası sözleşmelere uygun düzenlemeler yapılmalı.

Süreçle bağlantılı olarak özel bir yasa çıkarılabilir ama bu, diğer siyasi mahpusları dışarıda bırakmak anlamına gelmez. Biz tüm siyasi mahpusların serbest bırakılması yönünde taleplere sahibiz. Yani sadece Kürt hareketinden yargılananlar değil, siyasi nedenle yargılanan tüm mahpuslar için bu geçerli.

Türkiye’de infaz hukuku son derece ayrımcıdır. Adli suçlardan cezaevinde olanlar daha kısa sürede çıkabilirken, siyasi nedenlerle ceza alanlar cezalarının neredeyse tamamını yatmak zorunda kalıyor. İnfaz eşitliği derken bunu kastediyoruz. Örneğin dolandırıcılık yapmış biri cezasının çok azını yatarken, siyasi görüşünü ifade etmiş biri cezasının dörtte üçünü yatıyor. Bu anayasanın eşitlik ilkesine aykırıdır. Terörle Mücadele Yasası’nın tümden kaldırılması gerekir. Bu taleplerimizi süreç nedeniyle de süreçten bağımsız olarak da her zaman dile getiriyoruz.

Suç örgütü üyeleri de yararlanmalı mı? sorusuna Eren; Onlar için de bu düzenlemeden yararlanmalı ı İnfaz hukuku adil olmalıdır. Anayasanın eşitlik ilkesi varsa — ki var — kanun karşısında herkes eşit olmalıdır. Suça göre infaz sistemi olmaz. Belli bir infaz sistemi vardır ve ona uygun şekilde uygulama yapılır.” İfadelerini kullandı.

Yarın devam edecek MYK toplantısının ilk gününde yeni komisyonlar ve üyeleri şu şekilde oluştu.

YÜRÜTME KURULU

• Cihan Aydın – Eş Genel Başkan
• Oya Ersoy – Eş Genel Başkan
• Osman İşçi – Genel Sekreter
• İlyas Kara – Genel Mali Sekreter
• Ercan Yılmaz – Eş Genel Başkan Yardımcısı
• Hakkı Demir – Eş Genel Başkan Yardımcısı
• Sibel Çapraz – Genel Sekreter Yardımcısı (örgütlenmeden sorumlu)
• Handan Coşkun
• Eren Keskin
• Vetha Aydın Yüksel
• Yusuf Erdoğan
• Besna Tosun – Genel Sekreter Yardımcısı (örgütlenmeden sorumlu)

KOMİSYONLARIN GÖREV DAĞILIMI

İHD’nin Çalışma Alanları – Komisyon Üyeleri

1. Üye İlişkileri ve Örgütlenme
   • Genel Sekreter Yardımcıları
2. Uluslararası İlişkiler
   • Osman İşçi, Feray Salman, Ahmet Doğan
3. Basın, Yayın, Arşiv, Medya, Dokümantasyon ve Sosyal Medya Komisyonu
   • Cüneyt Yılmaz
4. İnsan Hakları Ortak Platformu (İHOP) ile İlişkiler
   • Cihan Aydın, Oya Ersoy, Osman İşçi
5. TİHV ile İlişkiler
   • Osman İşçi, Berfin Elçi
6. Projeler
   • Hakkı Demir, Feray Salman, Ahmet Doğan
7. İnsan Hakları Akademisi
   • Osman İşçi, Gülay Bilici, Yasemin Dora Şeker, Nimet Tanrıkulu, Ahmet Doğan, Gülseren Yoleri
8. Göç ve İltica Komisyonu
   • Bekir Sıtkı Keçeci, Kasım Kalkan, Ahmet Rodi Polat, Nurettin Tanış, Gülseren Yoleri
9. Hukuk Komisyonu
   • Haşim Toğurlu, Yasemin Dora Şeker, Cihan Toprak
10. Cezasızlıkla Mücadele ve Faili Meçhuller, Kayıplar, Roboski, Barış Çalışmaları, Çatışma Çözümleri, Geçmişle Yüzleşme, Toplu Mezarlar ve Darbe Dönemi Davaları
    • Besna Tosun, Haşim Toğurlu, Sibel Çapraz
11. Çocuk Hakları Komisyonu
    • Selahattin Okçuoğlu, Serpil Sezer, Demet Aykut
12. Kadın Komisyonu
    • Handan Coşkun, Eren Keskin
13. Hapishaneler Komisyonu
    • Nuray Çevirmen, Yusuf Erdoğan
      Eş Sözcüler: Bekir Sıtkı Keçeci, Sibel Çapraz, Rüzgar Özbulduk
14. Ekonomik ve Sosyal Haklar, Eğitim Hakkı ve Eğitim Komisyonu
    • Yusuf Berkyürek, Osman İşçi
15. Ekoloji ve Yaşam Hakkı Komisyonu
    • Selahattin Okçuoğlu, Işıl İlker, Servet Üstün Akbaba, Ahmet Doğan, İlyas Kara, Feray Salman
16. Irkçılık ve Ayrımcılıkla Mücadele Komisyonu
    • Eren Keskin, Vetha Aydın Yüksel, Hakkı Demir
17. Yaşlı Hakları Komisyonu
    • Merkezi düzeyde kurulmayacaktır.
18. Merkezi Gençlik Komisyonu
    • Rüzgar Özbulduk, Demet Aykut
19. LGBTİ+ Hakları Komisyonu
    • Eren Keskin, Ahmet Rodi Polat, Işıl İlker, Cüneyt Yılmaz
20. Halklar ve İnançlar Komisyonu
    • Yusuf Berkyürek
21. Barış Komisyonu
    • Vetha Aydın Yüksel, Nimet Tanrıkulu, Yasemin Dora Şeker, Haşim Toğurlu, Besna Tosun, Nejat Taştan, Gülseren Yoleri, Serpil Sezer, Sibel Çapraz..
    •